Szkoła Specjalna

"Szkoła Specjalna" to jedno z najstarszych czasopism poświęconych problematyce osób ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Zostało założone w 1924 roku przez Marię Grzegorzewską, która kierowała nim do 1967 roku. Dwumiesięcznik spełnia istotną rolę w kształtowaniu polskiej pedagogiki specjalnej oraz w doskonaleniu i dokształcaniu kadr pracujących w tej dziedzinie pedagogiki. Przewodnim tematem czasopisma jest osoba niepełnosprawna, jej możliwości oraz potrzeby wyrównywania szans życiowych. Odbiorcami czasopisma są pedagodzy, psychologowie pracujący w szkołach i ośrodkach specjalnych oraz w ośrodkach akademickich. " Szkoła Specjalna" przedstawia najnowszą wiedzę z zakresu pedagogiki specjalnej i nauk, które są dla niej podbudową, informacje pozwalające doskonalić wiedzę w zakresie metodycznym. Redakcja czasopisma znajduje się w Akademii Pedagogiki Specjalnej przy ul. Szczęśliwickiej w Warszawie. Monika Malinowska.

Maria Grzegorzewska (1888-1967)-pedagog specjalny, tyflopedagog i tyflopsycholog.Pracowała w Ministerstwie Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego, w którym zajmowała się sprawami szkolnictwa specjalnego. W 1922 roku załozyła Państwowy Instytut Pedagogiki Specjalnej, gdzie prowadzono badania naukowe i kształcenie nauczycieli dla potrzeb nowo powstających działów szkolnictwa specjalnego, w latach 1930-1935 kierowała Państwowym Instytutem Nauczycieli.Była także profesorem Katedry Pedagogiki Specjalnej na Uniwersytecie Warszawskim.Maria Grzegorzewska podjęła systematyczne badania w dziedzinie pedagogiki osób niepełnosprawnych.Zajmowała się zagadnieniami kompensacji w rewalidacji osób niepełnosprawnych, zagadnieniami z zakresu tyflopedagogiki i tyflopsychologii oraz pracą z osobami głuchoniewidomymi.Interesowała się problematyką wszystkich subdyscyplin pedagogiki specjalnej.Wyniki prac badawczych Marii Grzegorzewskiej zostały opublikowane w "Encyklopedii Wychowania"(1938). Bardzo istotne w działalności Marii Grzegorzewskiej były zagadnienia związane z kształceniem nauczycieli.Przedstawiała wzór nauczyciela-dobrego Człowieka cechującego się charyzmą, empatią, umiejętnością harmonijnej współpracy ze swymi podopiecznymi. Idealny nauczyciel to nauczyciel etyczny, przyjazny, otwarty, wykazujący ciągłą potrzebę doskonalenia swej pracy.Uważała, że powodzenie procesu dydaktyczno-wychowawaczego jest uzależnione przede wszystkim od nauczyciela.Ważniejsze prace Marii Grzegorzewskiej to:"Pedagogika Lecznicza.Skrypt wykładów"(1952-1953), "Psychologia niewidomych"(1930), "Listy do młodego nauczyciela" (1947-1961). Monika Malinowska.

NA TEMAT

Chciałabym wam polecić lekturę pisma, które ostatnio wpadło mi w ręce. Kwartalnik "na temat" jest zeszytem dla profesjonalnie pomagających a każdy numer przedstawia wszechstronnie jedno obszerne zagadnienie związane z zawodami fachowego pomagania. Odsyłam was do numeru z marca tego roku, który w całości jest poświęcony choreoterapii czyli terapii tańcem. Aktywna praca z ciałem poprzez taniec i ruch przy towarzyszącej muzyce ma szerokie zastosowanie terapeutyczne. Zeszyt zapoznaje nas z najważniejszymi etapami powstawania choreoterapii. Porównujemy taniec rozumiany klasycznie z jego terapeutycznym odpowiednikiem. Ta psychoterapia bazuje na spontanicznych i celowych przebiegach ruchu. Zapoznajemy się także z najważniejszymi punktami tej metody: skupieniem na ciele, ruchem, ekspresją, wyrażaniem siebie itp. Spośród wielości metod i technik redakcja wybrała te najbardziej skuteczne w pracy z różnymi grupami podopiecznych. Część teoretyczna tłumaczy, skąd bierze się terapeutyczna efektywność ruchu przy muzyce. Natomiast część poświęcona praktyce podaje przykłady ćwiczeń, z których uczestnicy zajęć odniosą najwięcej korzyści. Nie zabrakło tu też uwag o relacjach pomiędzy terapeutą a pacjentem, jak i zwrócenia uwagi na przestrzeń, w której przeprowadzane są zajęcia choreoterapii. Zachęcam do prenumeraty zeszytów "na temat" jak i pisma pracowników socjalnych, terapeutów, personelu pielęgniarskiego i opiekuńczego "wspólne tematy". Mogą stworzyć one biblioteczkę fachowych wiadomości, do których można sięgnąć w razie potrzeby.

Monika Szabla

Autyzm

Autyzm to poważne zaburzenie rozwojowe przejawiające się w wielu sferach funkcjonowania dziecka. Dzieci z autyzmem nie mówią lub ich mowa nie jest funkcjonalna, nie potrafią skupić uwagi i utrzymać kontaktu wzrokowego. Wiele z nich jest agresywnych w stosunku do siebie i innych. Wszystkie nie umieją nawiązywać prawidłowych interakcji społecznych – nie bawią się z rówieśnikami, są obojętne na obecność osób bliskich. Opisu i wyodrębnienia autyzmu jako odrębnego zespołu chorobowego dokonał pediatra Leo Kanner. Przyczyn autyzmu poszukuje się wśród różnych czynników (m.in. geny, uszkodzenia CUN) jednak do tej pory nie udało się ich ustalić..
Dzieci chore na autyzm mają m.in poważne zaburzenia mowy i języka, anormalne reakcje na środowisko fizyczne- wymaganie niezmienności środowiska, agresja i autoagresja, upośledzenie umysłowe, dysharmonie rozwojowe.

Program "Żyć razem"

Specjalny Ośrodek Rewalidacyjno - Wychowawczy dla Dzieci i Młodzieży z Autyzmem w Gdańsku istnieje od 1992 roku. Do jego powstania doprowadzili rodzice pomagający dzieciom autystycznym.Na początku lat 90-tych Ośrodek był jedną z pierwszych placówek zapewniających terapię dzieciom z autyzmem w Polsce.Dziś pod jego opieką znajduje się 42 uczniów, którzy bez specjalistycznej pomocy nie mieliby szans na samodzielne uczęszczanie do przedszkoli i szkół masowych oraz na pełne rozwijanie swoich możliwości.Program "Żyć razem" dzisiaj jest realizowany tylko w części. Obejmuje kilkadziesiąt osób z województwa pomorskiego, ponieważ większość osób z autyzmem nadal żyje w społecznej izolacji i pozbawiona jest jakiejkolwiek pomocy..

Jedną z metod stosowanych w pedagogice specjalnej jest biblioterapia. Jest to działanie, w którym przy użyciu książek lub na przykład obrazów, filmów można realizować cele terapeutyczne, resocjalizacyjne i profilaktyczne.Głównym celem biblioterapii jest przeprowadzenie zmian w zachowaniu człowieka, które mają poprawić jego samopoczucie i funkcjonowanie. Jedną z funkcji biblioterapii jest także wywoływanie pozytywnych uczuć: radości, nadziei, wiary we własne siły i możliwości. Zajęcia biblioterapeutyczne pomagają pobudzać i rozwijać twórczą aktywność,ułatwiają samoakceptację: pozwalają uwierzyć w siebie, własne uzdolnienia. W procesie biblioterapeutycznym niezbędny jest indywidualny lub grupowy kontakt. W biblioterapii wykorzystywane są różne gatunki twórczości artystycznej: książki przygodowe, podróżnicze, popularnonaukowe, biograficzne, psychologiczne a także powieści obyczajowe, baśnie, literatura fantastyczna. W działaniach biblioterapeutycznych książka pełni różne funkcje. Jedną z nich jest funkcja wychowawcza, w której literatura podając wzory do naśladowania i postępowania ułatwia kształtowanie właściwych postaw i zachowań społecznych. Poprzez przedstawianie informacji o otaczającej rzeczywistości, ukazywanie ludzi działających w różnych środowiskach społecznych książki spełniają rolę poznawczą. Literatura pełni także funkcję kompensacyjną, szczególnie w sferze emocjonalnej miłości i przyjażni. Monika M.

GALERIA PROMYK

Galeria "Promyk" działająca przy Polskim Stowarzyszeniu Na Rzecz Osób z Upośledzeniem Umysłowym w Gdańsku jest pierwszą w naszym kraju, powstałą w 1995 roku placówką kultury promująca twórczość plastyczną artystów niepełnosprawnych intelektualnie. Profesjonalnie przygotowane wystawy i promocja twórczości wyznaczają zwiedzającym sposób postrzegania osoby niepełnosprawnej przez pryzmat jej talentu i możliwości twórczych. Rocznie Galeria organizuje około 10 wystaw, zarówno w swojej siedzibie jak i innych instytucjach kultury, obiektach sakralnych i zabytkowych całej Polski, rozpisuje konkursy oraz prowadzi otwartą pracownię plastyczną. Zgromadziła własną kolekcję około 200 prac z różnych dziedzin sztuki oraz dwie wystawy malarstwa. Galeria jest miejscem przyjaznym zarówno samym niepełnosprawnym, jak i ich opiekunom i terapeutom. Odbiorcom ma pomóc w dostrzeżeniu, jak bardzo osoby niepełnosprawne wzbogacają i urozmaicają świat. Ich twórczość burzy czasem wszelkie konwencje, a jej szczerość i bezpretensjonalność dowodzi, że w sztuce oprócz intelektu i świadomości, liczy się jeszcze intuicja, wrażliwość i wyobraźnia. Mam nadzieję że dzięki temu miejscu artyści niepełnosprawni wreszcie zostaną docenieni i będą traktowani z należnym im szacunkiem a nie przymrużeniem oka jak dotychczas.

Galeria Promyk ul Świętojańska 68/69 Gdańsk tel.058 301 97 01 Monika Szabla

Niewidomy geniusz

Historia powstania alfabetu Braille’a to historia chłopaka, który chcąc pomóc sobie, zrewolucjonizował życie innych..
Louis Braille urodził się we Francji. Jego ojciec wytwarzał siodła i uprzęże. Młody Louis dużo czasu spędzał w warsztacie taty aż przypadkiem skaleczył się w oko ostrym szydłem. Lekarze nie potrafili zatamować krwawienia, w dodatku wdało się zakażenie, które zainfekowało również drugie oko… Ta tragedia zmieniła życie chłopca...
Niesłychanie ważnym momentem w życiu Louisa były zajęcia na drugim roku nauki w Instytucie. Na jednej z lekcji zaprezentowano uczniom alfabet, którego używały wojska francuskie do przekazywania rozkazów w ciemności. Słuchacze dowiedzieli się o nim z ust kapitana Charlesa Barbiera de la Serre. System wojskowy oparty był na 12 punktach i kreskach, wykutych rylcem, które pozwalały na odczytanie rozkazu bez potrzeby oświetlania kartonu. Każdy znak miał przypisany określony dźwięk. System ten nazywany był pismem nocnym, lub sonografią. Miał jednak dużo wad. Po pierwsze był bardzo trudny do opanowania. Ponadto, opierając się na dźwiękach, pomijał całkowicie ortografię. Lekcja z kapitanem dogłębnie poruszyła wyobraźnię chłopca. Zaczął zgłębiać tajniki sonografii. Coraz częściej można było go spotkać dziurawiącego karton rylcem, w poszukiwaniu pisma doskonałego. W młodzieńczej głowie powoli rodził się pomysł, mający w przyszłości zrewolucjonizować życie niewidomych...
Nie mając jeszcze 16lat Louis Braille ukończył swoje dzieło. Opierając się na wojskowym piśmie nocnym opracował swój własny system. Podstawą jego było 6 wypukłych punktów, ułożonych w dwie kolumny, po 3 w każdej. Udało mu się zdobyć zgodę na wypróbowanie wynalazku z szkole. Efekt był oszałamiający. Uczniowie byli zachwyceni prostotą, z jaką można opanować pismo. Ten sukces dał możliwość kontynuowania prac nad nowatorskim projektem. Wkrótce pismo zostało uzupełnione o kolejne atuty: możliwość zapisu matematycznego oraz nutowego.
Wynalazek Braille’a jest wielkim osiągnięciem!Nam, osobom widzącym, trudno jest nawet wyobrazić sobie, jaki może być świat, w którym istnieje tylko dźwięk i zapach, a brakuje obrazu. Trudne życie samego Braille’a na pewno przyczyniło się do jego prac nad alfabetem. Chcąc pomóc sobie, pomógł całemu światu. To właśnie dzięki niemu edukacja wśród niewidomych jest łatwiejsza, bo nie można powiedzieć, że łatwa...